سفارش تبلیغ
صبا ویژن

نکته نگار

نگاه شاعر شیعی سده نخست هجری به امام سجاد علیه السلام

نگاه شاعر شیعی سده اول به امام سجاد علیه السلام

کمیت اسدی از شاعران برجسته سده ی  نخست هجری است . او شیعه مذهب است و معاصر دو امام بزرگوار ، امام سجاد و امام باقر علیهما السلام است . وی شعری در مدح امام سجاد علیه السلام (شهادت در سال 94 هجری ) سروده و از سوی حضرت نیز صله دریافت کرده است . سخنان او با امام به هنگام مدح حضرت و گرفتن صله ، نشان از میزان شناخت او از امام و نوع نگاهش دارد . با توجه به این که برخی تلاش دارند تا تشیع را پدید آمده در دوران پس از صدر اسلام  بدانند و خصوصا اعتقاد به امام به عنوان رهبر مذهبی را مربوط به دوره ی صادقین علیه السلام می دانند ، مناسب دیدیم  متن این گفتگوی شاعر و امام در این جا بیاید .

 این متن را ذهبی (از عالمان و نویسندگان سنی قرن هشتم ) در کتاب تاریخ الاسلام خود آورده است . وی در شرح حال این شاعر می نویسد :

کمیت بن زید اسدی کوفی  شاعر زمان خود بود و گفته می شود ابیات شعر او به پنج هزار می رسد. او از فرزدق و ابو جعفر باقر {منظورش امام باقر علیه السلام است } نقل(حدیث و…) داشته است .کمیت شیعه بود .گفته شده او هنگام مدیحه سرایی برای علی بن الحسین {امام سجاد علیه السلام } به ایشان گفته است :من شما را مدح گفتم به این امید که وسیله ای باشد برای آبرومندی نزد رسول خدا در روز قیامت {تا مرا شفاعت کند }.سپس قصیده ای که در مدح ایشان سروده  بود ، خواند  . وقتی شعر او تمام شد امام به او گفتند :  اجر و ثواب تو زیاد است و ما  از پاداش تو  عاجزیم اما خداوند عاجز نیست و پاداش مناسب تو را خواهد داد . امام و خاندانش متقبل پرداخت چهارصد هزار درهم  شدند . وقتی خواستند این مقدار  پول را به عنوان صله به او بدهند کمیت گفت : شما اگر یک دانق هم به عنوان صله به من بدهید من قبول آن را برای خود شرف می دانم اما دوست دارم در حق من یک خوبی کنید و یکی از لباسهایتان را که تا کنون پوشیده اید به من هدیه کنید تا من تن خود را به آن متبرک کنم . امام  یک دست از لباسهایی را که پوشیده بود  به او اهداء کرد و سپس چنین در حق او دعا کردند :  خدایا در روزگاری که مردم در حق آل رسول و ذریه  پیامبر (ص) بخل می ورزند ، کمیت در حق آنان جوانمردی و از خودگذشتگی نشان داد و حقی را که دیگران کتمانش کردند ، نمایان  ساخت . پس خداوندگارا حیات او را با سعادت و مرگش را با شهادت ، همراه ساز و هر چه زودتر پاداشش را به او نشان ده و در آخرت  اجر فراوان به او بده چرا که ما از دادن پاداش برابر با کارش ،  ناتوانیم .

کمیت می گوید:  من همیشه شاهد برکات این دعا در زندگی ام بوده ام .

این شاعر شیعی در سال 126 هجری در گذشت .

 

چنانکه از این ماجرا بر می آید نگاه او به امام که خواسته امام لباسش را هدیه کند  تا بدان تبرک جوید شبیه نگاه شاعر معروف ، دعبل خزاعی در دروه امام رضا علیه السلام است که از امام لباسش را  خواست _ و حتی حاضر نمی شد آن را با مبالغ زیادی پول عوض کند  _ یکی است . این بدان معناست که نگاه شیعیان به امام با عنوان شخصیتی الهی و رهبری مذهبی از آغاز بوده اما پس از دوره صادقین علیه السلام به دلیل بالا رفتن آمار شیعیان اندیشه های آنان علنی تر و شایع تر شده است نه این که در این دوران ایجادشده باشد .

 

متن خبر

تاریخ‏الإسلام :  الکمیت بن زید الأسدی الکوفی ،  شاعر زمانه، یقال إن شعره أکثر من خمسة آلاف بیت.

روى عن الفرزدق و أبی جعفر الباقر....و کان الکمیت شیعیا. قیل: إنه لما مدح علی بن الحسین قال: إنی قد مدحتک بما أرجو أن یکون وسیلة عند رسول الله صلّى الله علیه و سلّم یوم القیامة، ثم أنشده قصیدة له، فلما فرغ منها قال: ثوابک نعجز عنه و لکن ما عجزنا عنه فإن الله لن یعجز عن مکافأتک، و قسّط على نفسه و أهله أربعمائة ألف درهم، فقال له: خذ هذه یا أبا المستهل، فقال: لو وصلتنی بدانق لکان شرفا و لکن إن أحببت أن تحسن إلیّ فادفع لی بعض ثیابک التی تلی جسدک أتبرّک بها، فقام فنزع ثیابه فدفعها إلیه کلها ثم قال: اللَّهمّ إن الکمیت جاد فی آل رسولک و ذریّة نبیّک بنفسه حین ضنّ الناس و أظهر ما کتمه غیره من الحق فأمته شهیدا و أحیه سعیدا و أره الجزاء عاجلا و أجر له جزیل المثوبة آجلا فإنّا قد عجزنا عن مکافأته [1].

قال الکمیت: ما زلت أعرف برکة دعائه. ....

قال أبو القاسم الحافظ: و بلغنی أن الکمیت ولد سنة ستین و مات سنة ست و عشرین و مائة.

آدرس

تاریخ‏ الإسلام ،  ذهبی  ، ج‏8 ص210  .

سیر أعلام النبلاء ،  ذهبی  ، ج 5ص  388 رقم 177.

                       

در باره این شاعر می توانید به منابع ذیل مراجعه کنید :

وفیات الأعیان 5/ 220 و 6/ 285، دیوان المتلمّس الضبعی 32 و 148، المقتضب للمبرّد 2/ 93، لسان العرب 18/ 244، شروح سقط الزند 1308، خلاصة الذهب المسبوک 46. مختار الأغانی 6/ 273، الأغانی 17/ 1- 40، الشعر و الشعراء 368، الموشح 191 و 192. جمهرة أنساب العرب 187، سمط اللآلی 1.